Jak to všechno začalo

Zář 15, 2022 | Aktuality

Jsme se zeptali místostarosty města Letohradu Martina Hatky.

V osmdesátých letech minulého století spolupracovalo vedení města úzce se Státním ústavem pro rekonstrukci památkových objektů na zpracování územního plánu a dokumentů k revitalizaci historického jádra města. Na to navázaly logicky i projekční práce na rekonstrukci zámku a jeho bezprostředního okolí. Zámecká terasa byla pouze volnou plochou, která posloužila pro zařízení staveniště při obnově památky. Zámecké zahradnictví již nezásobovalo šlechtickou rodinu zeleninou, ale byly tam skleníky k pěstování květin. Vlastní park byl udržován, ale bez ucelené koncepce jen dílčími kroky, přibýval nálet, obvodové zdivo bylo opravováno, ale v nedostatečně významných úsecích.

Kdy došlo k zásadnímu obratu a nastavení současného projektu Nimptsch nás spojuje?

První pokus o komplexní zhodnocení potenciálu zámeckého parku včetně terasy, navazujících ploch veřejné zeleně pro občany města a rozvoj turistického ruchu byl učiněn v listopadu 2010 zpracováním architektonicko – urbanistické studie s tím, že bude využita pro podání žádosti o státní dotaci na podporu urbanizované krajiny. Žádná vhodná výzva nakonec vyhlášena nebyla. V roce 2008 u příležitosti 700. výročí od první zmínky o městě byla navázána partnerská spolupráce s polským městem Niemcza.

Dnes už to je ale více než 13 let do začátku realizace, proč ta prodleva?

S ohledem na nové podmínky dotačních titulů v dalším plánovacím období připravil architektonický ateliér Ing. Dvořákové studii revitalizace ploch zámeckého parku, terasy a bývalé oranžerie tak, aby odpovídala podmínkám poskytovatele na podporu přeshraničního turistického ruchu – Euroregionu Glacensis.

Zpracovanou dokumentaci jsme použili k podání žádostí o dotaci

  1. Duben 2016
  2. Září 2017
  3. Leden 2019

Dokumentaci pro provedení stavby na plochy zeleně dopracovala Ing. Dvořáková a na obnovu zámecké oranžerie Ing. arch. Poubová.

Proč nese projekt název Nimptsch nás spojuje?

V minulosti se nám nezdálo nějak důležité a možná ani zajímavé, že v prvních volbách v našem městě, tehdejším Kyšperku, které se konaly v roce 1850, bylo zvoleno devítičlenné zastupitelstvo a starostou zvolen Karel hrabě Nimptsch.

Karel hrabě Nimptsch se narodil 26.2.1803 v Kyšperku. Oženil se tu 27.11.1828 s Terezií, hraběnkou Marcolini, dcerou Petra hraběte Marcolini. Stal se spolumajitelem zdejšího panství v letech 1836 – 1869. V historických pramenech se uvádí, že za něho byla prosazována změna názvu města Kyšperk na český „Supí hora“. K tomu je třeba dodat, že Karel patří do 7. generace v rodu Nimptsch pocházející z dnešního Dolního Slezska v Polsku.

10. srpna 2007 jsme v pracovní skupině pro přípravu sedmistého výročí města (pro rok 2008) přišli s námětem navázat partnerství s některým městem v Polsku a na Slovensku. Na základě tohoto námětu jsem oslovil mimo jiné velvyslanectví Polské republiky. Odezvu jsme našli ve vedení polského města Niemcza, se kterým bylo následně navázáno oficiální partnerství, uzavřena smlouva a jeho představitelé i občané se zúčastňují od roku 2008 letohradských nejvýznamnějších akcí a my naopak navštěvujeme polské město.

Když jsem otevřel polskou publikaci Przewodnik historyczny po ziemi niemczanskiej, která je k dispozici s polským a německým textem, zjistil jsem, že v německé mutaci je město uváděno jako Nimptsch (do roku 1945). Po dalším pátrání o souvislostech se mi potvrdilo, že rod našeho prvního starosty skutečně pochází z města Niemcza, z hradu, jehož pozůstatky jsou do dnešní doby zachované. Archeologické práce prováděné v letech 1950–1954 a 1972–1973 potvrdily existenci hradu v období Velké Moravy.

Jsou zde tedy zajímavé vazby, které nám prokazují smysl přeshraničního projektu Letohrad – Niemcza. Karel Nimptsch v roce 1836 vykoupil dům od Příborských, tj. čp. 78 na náměstí. Dnes je zde mapové centrum vedle muzea a setkávají se tady cyklostezky. Plocha byla tehdy připojena k předzámeckému prostoru a souvisela s celkovou velkou úpravou terénu a zřízení zámeckého parku právě za hrabat Marcoliniho a Nimptsche. Je tu tedy nejen historické propojení mezi starostou pocházejícím z rodu Nimptsch, původně z našeho partnerského města Niemcza, ale i autorství bývalé „Panské zahrady“, tedy zámeckého parku, který z evropských zdrojů financujeme.

Nejde tedy o vazbu uměle dodatečně vytvořenou, ale o skutečné společné kořeny v historii, byť objevené trochu náhodou a až nedávno.

Jak tedy práce pokračují?

Když Letohrad 23. 5. 2019 obdržel potvrzení o přiznání dotace, majetkový odbor zajistil výběrová řízení na zhotovitele díla.  Požadované zahradnické práce byly svěřeny firmě Ing. Jana Servuse z Brna a zcela technologicky odlišné práce na obnově zámecké oranžerie firmě Stating s.r.o. Hradec Králové. Žádná rekonstrukce, obnova, nebo revitalizace se neobejde bez nečekaných komplikací, a tak je tomu i tady.

Zahájení stavby proběhlo v období prudkého růstu cen materiálů, kolapsu některých subdodavatelů a nedostatku pracovníků. Když se potvrdilo, že pod podlahami oranžerie se nachází vzácné původní historické topné kanály, nastoupili na měsíc archeologové.

V současné době je úprava zámecké terasy přibližně v polovině, nastupují dlaždiči a vysazují se květiny. V parku je rozšiřována síť mlatových cest s žulovými obrubami a doplňována osvětlením. Na zámeckém nádvoří je již funkční závlahový systém využívající dešťovou vodu ze střechy zámku. Na plochách bývalého zahradnictví navazují po provedení terénních úprav výsadby a montáž konstrukcí. S napětím očekáváme dodání hlavních kovových okenních konstrukcí pro jižní průčelí oranžerie, aby bylo možné dokončit především povrchy stěn uvnitř stavby. Po zateplení budovy se začneme zabývat instalací exponátů v části flora.

 

Jak to się wszystko zaczęło

zapytaliśmy zastępcę burmistrza miasta Letohrad, Martina Hatka

W latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku władze miasta ściśle współpracowały z Narodowym Instytutem Konserwacji Zabytków, przygotowując plan zagospodarowania przestrzennego i dokumenty dotyczące rewitalizacji historycznego centrum miasta. Na to logicznie nawiązywały prace projektowe na przebudowę zamku i jego najbliższego otoczenia. Taras zamkowy był jedynym wolnym obszarem, który został wykorzystany do wyposażenia placu budowy podczas renowacji zabytku. Ogrody zamkowe nie zaopatrywały już rodziny szlacheckiej warzywami, ale były tam szklarnie do uprawy kwiatów. Sam park został utrzymany, ale bez kompleksowej koncepcji, tylko w częściowych krokach, nasiliły się naloty, naprawiono mur obwodowy, ale w niewystarczająco znaczących odcinkach.

Kiedy nastąpił główny przełom i nastawienie bieżącego projektu Nimptsch nas łączy?

Pierwszą próbę kompleksowej wyceny potencjału parku zamkowego, w tym tarasu, przyległych terenów zieleni publicznej dla mieszkańców miasta oraz rozwoju turystyki, podjęto w listopadzie 2010 roku, przygotowując studium architektoniczno-urbanistyczne, z założeniem, że posłuży do złożenia wniosku o dotację państwową na wspieranie krajobrazu zurbanizowanego. Ostatecznie nie ogłoszono odpowiedniego wyzwania. W 2008 roku, z okazji 700-lecia pierwszej wzmianki o mieście, nawiązano partnerstwo z polskim miastem Niemcza.

Dziś minęło ponad 13 lat od rozpoczęcia realizacji, skąd to opóźnienie?

W związku z nowymi warunkami dotacji w kolejnym okresie planowania pracownia architektoniczna inż. Dvořákové przygotowała badanie rewitalizacji terenów parku zamkowego, tarasu i dawnej oranżerii tak, aby odpowiadało warunkom przyznania dotacji na rzecz promocji turystyki transgranicznej – Euroregionu Glacensis.

Wykorzystaliśmy przetworzoną dokumentację do złożenia wniosku o dofinansowanie

1 kwiecień 2016 r2 wrzesień 2017 r3 styczeń 2019 r

Dokumentację do wykonania budowy na powierzchnię zieleni dopracowała inż. Dvořáková a na renowację oranżerii zamkowej inż. arch. Poubová.

Dlaczego projekt ma nazwę Nimptsch nas łączy?

W przeszłości nie wydawało nam się niejako ważne, a może nawet ciekawe, że w pierwszych wyborach w naszym mieście, ówczesnym Kiszperku, które odbyły się w 1850 r., wybrano dziewięcioosobową radę, a burmistrzem wybrany został Karol hrabia Nimptsch.

Karel Hrabia Nimptsch urodził się 26 lutego 1803 roku w Kyšperku. Tam ożenił się 27.11.1828 z Theresą, hrabiną Marcolini, córką Petera hrabiego Marcolini. W latach 1836 – 1869 stał się współwłaścicielem tutejszego majątku. Źródła historyczne podają, że pod jego panowaniem opowiadano się za zmianą nazwy miasta Kyšperk na czeską „Sępia góra”. Należy dodać, że Karel należy do siódmego pokolenia w rodzinie Nimptsch wywodzącej się z dzisiejszego Dolnego Śląska w Polsce.

10 sierpnia 2007 r. w grupie roboczej ds. przygotowania siedemsetnej rocznicy miasta (na 2008 r.) wpadliśmy na pomysł nawiązania partnerstwa z jakimś miastem w Polsce i na Słowacji. Na podstawie tego tematu zwróciłem się m.in. do Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej. Odzew znaleźliśmy w zarządzie polskiego miasta Niemcza, z którym następnie nawiązano oficjalne partnerstwo, zawarto umowę, a zarówno jego przedstawiciele, jak i obywatele uczestniczą od 2008 r. w letohradskich najważniejszych imprezach, a my z koleii odwiedzamy polskie miasto.

Kiedy otworzyłem polską publikację Przewodnik historyczny po ziemi niemczańskiej, która jest dostępna z tekstem polskim i niemieckim, dowiedziałem się, że w niemieckiej mutacji miasto jest wymieniane jako Nimptsch (do 1945 r.). Po kolejnym poszukiwaniu kontekstu potwierdziło mi się, że ród naszego pierwszego burmistrza rzeczywiście pochodzi z miasta Niemcza, z zamku, którego szczątki są do dziś zachowane. Prace archeologiczne prowadzone w latach 1950-1954 i 1972-1973 potwierdziły istnienie zamku w okresie Wielkiej Morawy.

Są więc ciekawe powiązania, które pokazują nam sens transgranicznego projektu Letohrad – Niemcza. Karol Nimptsch w 1836 roku wykupił dom od Przyborskich, tj. nr.78 na placu rynkowym. Dziś jest tam centrum mapowe obok muzeum i spotykają się tu ścieżki rowerowe. Obszar ten był wówczas przyłączony do terenu przedzamkowego i był związany z ogólną dużą przebudową terenu i utworzeniem parku zamkowego właśnie za hrabiego Marcoliniego i Nimptsche. Jest więc nie tylko historyczne powiązanie między burmistrzem pochodzącym z rodu Nimptsch, pierwotnie z naszego partnerskiego miasta Niemcza, ale także autorstwo dawnego „Ogrodu Pańskiego ”, czyli parku zamkowego, który finansujemy ze środków europejskich.

Nie chodzi więc o związek sztucznie dodatkowo stworzony, ale o prawdziwe wspólne korzenie w historii, choć odkryte trochę przypadkiem i dopiero niedawno.

Jak więc postępują prace?

Kiedy Letohrad 23. 5. 2019 otrzymał potwierdzenie przyznania dotacji, dział nieruchomości zapewnił przetargi na wykonawcę robót. Prace budowlane zostały powierzone firmie inż. Jana Servusa z Brna oraz zupełnie odmienne technologicznie prace nad odbudową zamkowej  oranżerii firmie Stating s.r.o. Hradec Králové. Bez niespodziewanych komplikacji nie obejdzie się żaden remont, odbudowa czy rewitalizacja, a tak jest i tutaj.

Rozpoczęcie budowy nastąpiło w okresie gwałtownego wzrostu cen materiałów, upadku części podwykonawców i braku pracowników. Gdy potwierdzono, że pod podłogami oranżerii znajdują się rzadkie, oryginalne, zabytkowe kanały grzewcze, na miesiąc wkroczyli archeolodzy.

Obecnie wykończenie tarasu zamkowego jest mniej więcej w połowie, układa się bruk i sadzi kwiaty. W parku sieć ścieżek omłotowych z krawężnikami granitowymi jest rozbudowywana i uzupełniana o oświetlenie. Na dziedzińcu zamkowym działa już system nawadniający wykorzystujący wodę deszczową z dachu zamku. Na terenach dawnego ogrodnictwa, po zagospodarowaniu terenu następuje sadzenie i montaż konstrukcji. Z niecierpliwością czekamy na dostawę głównych metalowych konstrukcji okiennych na południową elewację oranżerii, aby można było wykończyć przede wszystkim powierzchnie ścian wewnątrz budowli. Po ociepleniu budynku zaczniemy zajmować się instalacją eksponatów w części flora.

KDE NÁS NAJDETE

Městský úřad Letohrad
Václavské náměstí 10
561 51 Letohrad

KONTAKTY

+420 465 676 420
e-podatelna@letohrad.eu
Město Letohrad
Nimptsch nás spojuje

NAPIŠTE NÁM

6 + 11 =